Verzetsstrijders vereeuwigd met straatnaam in Nijkerk
Verzetsstrijders Annie en Klaas Vastenburg worden op de dag van de Nationale Dodenherdenking vereeuwigd met een eigen straat, het Vastenburghof, in Nijkerk. Een familielid van Annie en Klaas Vastenburg verricht maandag 4 mei 2026 om 13.00 uur de onthulling van het straatnaambord Vastenburghof in aanwezigheid van familieleden, betrokkenen en burgemeester Tinet de Jonge-Ruitenbeek.
Klaas Vastenburg, geboren in augustus 1897 in Nijkerk, groeide op in een hervormd gezin. Het was hard zwoegen voor het gezin om de eindjes aan elkaar te knopen. Na de lagere school moest Klaas ook direct een baantje zoeken om voor extra inkomsten voor het gezin te zorgen. Klaas had meerdere werkgevers. Zo was hij een aantal jaren boekbinder bij de bekende Nijkerkse uitgeverij en binderij Callenbach. Enige jaren was hij ook nog handelsreiziger in naaimachines. Een groot aantal jaren was hij in dienst van de Provinciale Geldersche Electriciteits Maatschappij (PGEM). Dat bedrijf was de leverancier van elektriciteit in de provincie Gelderland. Klaas werd meteropnemer met als standplaats Nijkerk. Zo werd hij een bekend gezicht in zijn geboortestad.
Tijdens zijn werkzaamheden voor de PGEM leerde Klaas Vastenburg ook zijn echtgenote Johanna Carolina (Annie) van de Weem kennen. Annie van de Weem, geboren in juni 1902, kwam uit een katholiek Amersfoorts gezin en werd opgeleid tot gezinsverzorgster en sociaal werkster. Ze bood hulp en bijstand aan gezinnen, die het financieel gezien heel moeilijk hadden om rond te komen. Klaas en Annie Vastenburg trouwden in augustus 1926 in het stadhuis van Nijkerk met elkaar. Klaas en Annie waren in Nijkerk een vrijgevochten stel. Op straat liepen ze vaak hand in hand en zoenden soms elkaar in het openbaar. Dat was in die tijd zeer ongebruikelijk. Beiden hadden een groot hart voor de medemens. Klaas was sinds september 1931 raadslid voor de Sociaal Democratische Arbeiders Partij (SDAP). In de gemeenteraad van Nijkerk kwam hij op voor de armen en arbeiders.
Hulp aan onderduikers en spionage
Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak in 1940 koos het echtpaar Vastenburg onvoorwaardelijk partij tegen de nazi’s, omdat die Joden, verzetsmensen en onderduikers oppakten en afvoerden naar de concentratiekampen. Zij hielden zich bezig met hulp aan onderduikers en spionage. Klaas en Annie opereerden niet alleen in Nijkerk en omgeving, maar waren ook actief bij verzetswerk in Amsterdam en Epe. Met name om onderduikers onder te brengen op schuilplekken. Ze waren beiden pioniers van het verzet. In hun huis aan de Lazarusweg in Nijkerk zetten zij een drukkerijtje op. Ze kregen daarbij de hulp van de bekende Nijkerker Van de Ridder, eigenaar van de drukkerij. Die zorgde voor papier en drukinkt. Ook de familie Hof werd erbij betrokken. Als verzetsdaad werden illegale pamfletten gedrukt en verspreid.
Familie De Liever
Annie Vastenburg onderscheidde zich door de Joodse familie De Liever te hulp te komen, om uit handen te blijven van de nazi’s. In de Volkskrant van 15 november 2023 staat een necrologie van de in Nijkerk geboren Louk de Liever (1939 - 2023). In het voorjaar van 1942 bracht Annie de peuter Louk de Liever, achter op de damesfiets met houten banden, van Nijkerk naar Amsterdam. Zo’n zestig kilometer fietsen in bezet Nederland. Een zeer moedige daad. Daar werd Louk op een onderduikadres ondergebracht. Uiteindelijk werd de jonge Louk de Liever verraadde door een overbuurman in Amsterdam. Dat gebeurde in 1944. Louk de Liever werd op transport gesteld naar kamp Westerbork en werd daarna gedeporteerd naar het concentratiekamp Bergen-Belsen. Louk de Liever overleefde het kamp. Annie Vastenburg hielp ook een ander gezinslid van familie De Liever in 1944 om een onderduikadres te vinden.
Verzetsgroep Rolls Royce
De woning van het echtpaar Vastenburg diende tijdens de oorlog ook nog als onderkomen voor de verzetsgroep Rolls Royce. Hun werk was berichten, in bezet gebied, van het ene verzetsadres naar het andere over te brengen. Ook belangrijke geheime militaire informatie over de Duitsers werd doorgeseind naar Londen. Klaas en Annie sloten zich begin september 1944 aan bij deze verzetsgroep. Uiteindelijk werd de verzetsgroep Rolls Royce opgerold door het verraderswerk van de beruchte Anton van der Waals. Begin maart 1945 werden bijna alle leden van verzetsgroep gearresteerd, waaronder ook Klaas en Annie Vastenburg. Bij hun arrestatie aan de Lazarusweg was de verrader Van der Waals aanwezig.
Duits vuurpeloton
Na het verraad werd Klaas Vastenburg op 8 maart 1945 geëxecuteerd door een Duits vuurpeloton bij de Woeste Hoeve in de gemeente Apeldoorn. Samen met 116 anderen. Annie Vastenburg overleefde de gruweldaden van Kamp Westerbork. Na de oorlog woonde ze nog kort in Nijkerk, waarna ze begin 1946 verhuisde naar Amsterdam, waar ze als sociaal werkster mensen hielp. Op 30 augustus 1984 overleed ze op 82-jarige leeftijd in de hoofdstad.
Verzetsmuseum en Museum Nijkerk
In het Verzetsmuseum in Amsterdam zijn diverse documenten te zien over verzetsstrijders Annie en Klaas Vastenburg. In 2022 was Annie Vastenburg-Van de Weem één van de elf vrouwen die geportretteerd werden tijdens de expositie ‘11 vrouwen uit de historie van Nijkerk’ in Museum Nijkerk.